Ponowny seans Inferno (1980) w reżyserii Dario Argento okazał się doświadczeniem pełnym sprzeczności. Z jednej strony mamy do czynienia z dziełem niezwykle charakterystycznym dla włoskiego mistrza horroru, pełnym wizualnego przepychu, surrealistycznych obrazów i niepokojącej atmosfery. Z drugiej jednak film nie zawsze potrafi utrzymać uwagę widza, a jego powolne tempo może wystawić cierpliwość odbiorcy na próbę.
Największą siłą produkcji pozostaje bez wątpienia jej warstwa estetyczna. Argento, przy wsparciu samego Maria Bavy, tworzy świat pełen intensywnych kolorów, nietypowych kompozycji i przepięknie przestylizowanych wnętrz. Sceny morderstw robią piorunujące wrażenie, zachwycając pomysłowością i brutalnością, a napięcie w niektórych momentach osiąga wręcz imponujący poziom. Szczególnie dobrze wypada słynna scena nurkowania, która pozostaje jednym z najbardziej pamiętnych fragmentów całego filmu.
Fabuła Inferno koncentruje się wokół tajemniczej książki opisującej istnienie trzech Matek Zła, potężnych wiedźm zamieszkujących różne zakątki świata. Kiedy Rose, mieszkająca w Nowym Jorku młoda kobieta, zaczyna odkrywać mroczne sekrety budynku, w którym przebywa, postanawia skontaktować się ze swoim bratem Markiem. Ten wyrusza na poszukiwanie prawdy, stopniowo wikłając się w sieć nadnaturalnych wydarzeń i brutalnych zbrodni. Wraz z rozwojem historii granica między rzeczywistością a koszmarem zaczyna się zacierać.
Niestety, w zestawieniu z Suspirią (1977), którą miałem okazję obejrzeć stosunkowo niedawno, „Inferno” wypada znacznie słabiej pod względem narracyjnej dynamiki. Rozumiem, że Argento stawia tutaj na nieco inne środki wyrazu, a przez sporą część seansu prowadzi opowieść w duchu klasycznego giallo, z tajemnicą i kolejnymi elementami układanki stopniowo odsłanianymi przed widzem. Problem w tym, że całość potrafi niemiłosiernie się dłużyć, a kolejne wydarzenia nie zawsze dostarczają wystarczającej dawki emocji.
Nie pomaga również sposób prowadzenia postaci. Praktycznie co dwadzieścia minut na ekranie pojawia się ktoś nowy, jednak większość bohaterów sprawia wrażenie kompletnie zblazowanych i pozbawionych większej energii. Zamiast angażować się w rozwój intrygi, często po prostu przemieszczają się po kolejnych pomieszczeniach, podziwiając przy okazji ich niezwykłą architekturę. Oczywiście ma to swój artystyczny sens, ale na dłuższą metę zaczyna nużyć, zwłaszcza gdy kolejne postacie nie wnoszą do opowieści zbyt wiele.
Na uwagę zasługuje natomiast sposób, w jaki Argento kreuje przestrzeń przedstawionych wydarzeń. Choć akcja rozgrywa się między innymi w Nowym Jorku, nie jest to Ameryka, którą znamy z codziennych obrazów czy typowych filmowych przedstawień. To miejsce baśniowe, mroczne, brudne i mocno odrealnione, przefiltrowane przez wrażliwość europejskiego artysty. Miasto staje się niemal osobnym bohaterem, a jego architektura i atmosfera wzmacniają poczucie obcowania z rzeczywistością przypominającą senny koszmar.
Interesujący pozostaje również społeczny wymiar filmu. Argento daje tutaj upust swojej lewicowej wrażliwości, wplatając w opowieść motywy związane z klasowymi podziałami i odpowiedzialnością uprzywilejowanych warstw społecznych. Szczególnie wymowny jest los jednej z przedstawicielek burżuazji, która staje się ofiarą konsekwencji własnych, pośrednich działań. Nie jest to może element szczególnie rozbudowany, ale stanowi ciekawy dodatek do nadnaturalnej historii i pokazuje, że pod warstwą estetycznego szaleństwa kryje się również pewien społeczny komentarz.
Ostatecznie Inferno pozostaje prawdziwą ucztą dla oczu i uszu, choć niekoniecznie dla cierpliwości widza. Ścieżka dźwiękowa Keitha Emersona z powodzeniem konkuruje z dokonaniami Goblin, budując niepokojący klimat i doskonale współgrając z wizualną stroną produkcji. To film, który potrafi zachwycić pojedynczymi scenami, obrazami i atmosferą, ale jako całość nie zawsze utrzymuje odpowiednie tempo. Jest w nim coś hipnotyzującego, lecz podobnie jak wiele onirycznych opowieści, potrafi również zwyczajnie uśpić. Doceniam jego artystyczną odwagę i niepowtarzalny styl, jednak do Suspirii w moim odczuciu sporo mu brakuje.
Oryginalny tytuł: Inferno
Produkcja: Włochy, 1980
Dystrybucja w Polsce: flixclassic.pl
Nie znam się na niczym, ale chętnie dorzucę swoje trzy grosze!