Iron Lung to doskonały przykład filmu, który potrafi zachwycić jednego widza, podczas gdy inny może mieć spory problem z odnalezieniem w nim czegokolwiek interesującego. Nie jest to horror, który próbuje przypodobać się każdemu, ani produkcja nastawiona na dostarczanie widzowi nieustannych emocji i tanich straszaków. To kino specyficzne, wymagające cierpliwości i odpowiedniego nastawienia, ale jednocześnie niezwykle konsekwentne w budowaniu własnej atmosfery. Osobiście jestem zdecydowanie po stronie tych, którzy dali się wciągnąć w jego mroczny, niepokojący świat.
Ekranizacja niezależnej gry komputerowej, która swoją drogą jest absolutnie genialna, ma w sobie niemal wszystko, czego oczekuję od dobrego horroru. Przede wszystkim intrygujący świat, którego tajemnice poznajemy bardzo powoli i w mocno dawkowanych fragmentach, a także niepojęte ludzkim rozumem zagrożenie o kosmicznej naturze, przywodzące na myśl najlepsze dokonania literatury H.P. Lovecrafta. Twórcy nie próbują wyjaśniać nam każdego szczegółu ani prowadzić za rękę. Zamiast tego pozwalają, by wyobraźnia widza samodzielnie wypełniała kolejne luki, co w przypadku tego rodzaju opowieści sprawdza się znakomicie.
Fabuła filmu osadzona jest w rzeczywistości, w której ludzkość znalazła się na skraju zagłady, a znany nam świat właściwie przestał istnieć. W centrum wydarzeń znajduje się skazaniec, któremu powierzono niezwykle niebezpieczną misję. Zostaje on zamknięty we wnętrzu niewielkiego, skorodowanego batyskafu o nazwie Iron Lung, który wyrusza w podróż przez ocean wypełniony krwią. Kierując się skąpymi wskazówkami i wykonując kolejne zadania, bohater ma szansę przyczynić się do ocalenia tego, co pozostało z ludzkości. Problem polega jednak na tym, że otaczające go środowisko skrywa coś znacznie bardziej przerażającego, niż można sobie wyobrazić. Każda kolejna wyprawa w nieznane przybliża go do odkrycia tajemnicy oceanu, ale jednocześnie coraz mocniej uświadamia, jak niewielkie znaczenie ma człowiek w obliczu czegoś tak potężnego i niezrozumiałego.
Największą siłą Iron Lung jest bez wątpienia atmosfera. Uwielbiam, kiedy kino rozmawia ze mną obrazem, dźwiękiem i nastrojem, zamiast nieustannie bombardować mnie ekspozycją i kolejnymi wyjaśnieniami. Film doskonale oddaje poczucie zamknięcia w skorodowanej pułapce, z której nie ma właściwie żadnej drogi ucieczki. Przeciekające ściany, niepokojące odgłosy dobiegające z zewnątrz i świadomość przebywania w miejscu, w którym każdy błąd może oznaczać śmierć, tworzą wyjątkowo sugestywny klimat. Towarzyszy temu wszechobecne poczucie beznadziei i przekonanie, że świat, który bohater próbuje ocalić, już dawno umarł, a jego ostatnie resztki jedynie dogorywają.
Warto również docenić stronę realizacyjną produkcji. Jestem szczerze zaskoczony wrażliwością twórcy, który potrafił tak sprawnie wykorzystać niezwykle ograniczoną przestrzeń filmową. Wnętrze batyskafu, mimo że stanowi praktycznie jedyną scenografię, nie nuży wizualnie i staje się pełnoprawnym elementem opowiadanej historii. Co więcej, reżyser udowadnia, że do stworzenia sugestywnego horroru nie zawsze potrzeba ogromnego budżetu i spektakularnych efektów specjalnych. Na pochwałę zasługuje również jego własny występ aktorski, który nie daje większych powodów do wstydu w zestawieniu z profesjonalnymi wykonawcami. Całość sprawia wrażenie projektu przemyślanego i zrealizowanego z dużą świadomością tego, jaki efekt chce osiągnąć.
Nie oznacza to jednak, że Iron Lung jest produkcją pozbawioną wad. Przede wszystkim film mógłby być zdecydowanie krótszy. Przy tak enigmatycznej fabule i ograniczonej przestrzeni wydarzeń twórca momentami zbyt mocno przeciąga poszczególne sceny, przez co niektóre motywy zaczynają się powtarzać. Kontemplacyjne tempo, które początkowo świetnie buduje napięcie, z czasem potrafi wystawić cierpliwość widza na próbę.
Nie pomaga również fakt, że jest to kolejny projekt twórcy wywodzącego się z YouTube’a, a tego rodzaju nieśpieszna, momentami wręcz medytacyjna narracja niekoniecznie należy do najczęściej spotykanych w tym środowisku. Być może osoby cierpiące na klaustrofobię odbiorą tę produkcję jeszcze intensywniej, ale nawet bez tego można poczuć ciężar zamknięcia w stalowej trumnie dryfującej po oceanie krwi.
Ostatecznie nie nazwałbym Iron Lung najlepszym horrorem roku, a jego reżyser z pewnością nie uniknął kilku potknięć związanych przede wszystkim z długością filmu i powtarzalnością niektórych rozwiązań. Mimo to jestem pod ogromnym wrażeniem tego, co udało się osiągnąć przy tak ograniczonych środkach. To produkcja na swój sposób piękna, miejscami wręcz monumentalna, a przede wszystkim autentycznie przerażająca. Nie każdemu przypadnie do gustu, nie każdy doceni jej specyficzne tempo i sposób prowadzenia narracji, ale właśnie w tym tkwi jej urok. Jeśli ktoś szuka horroru, który zamiast podawać wszystko na tacy, pozwala zanurzyć się w atmosferze kosmicznego niepokoju i absolutnej beznadziei, powinien dać mu szansę. A cała reszta? Cóż, normiki dupa cicho.
Oryginalny tytuł: Iron Lung
Produkcja: USA, 2026
Dystrybucja w Polsce: BRAK
Nie znam się na niczym, ale chętnie dorzucę swoje trzy grosze!